Finansowanie instalacji fotowoltaicznej w Polsce możliwe jest z kilku źródeł jednocześnie. Przepisy nie wykluczają co do zasady łączenia dotacji bezzwrotnych z ulgami podatkowymi, choć każdy program ma własne zasady kumulacji. Poniżej opisano główne instrumenty dostępne dla gospodarstw domowych.
1. Program Mój Prąd
Program Mój Prąd jest finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Kolejne edycje programu były ogłaszane od 2019 roku; zasady, kwoty dotacji i warunki kumulacji różniły się w poszczególnych naborach.
W ramach programu dofinansowywany jest zakup i montaż mikroinstalacji fotowoltaicznej o mocy od 2 kWp. W nowszych edycjach wprowadzono możliwość uzyskania wyższej dotacji przy jednoczesnym zakupie magazynu energii lub systemu zarządzania energią (HEMS/EMS). Prosument, który skorzystał z programu, zobowiązany jest do utrzymania instalacji i statusu prosumenta przez określony w regulaminie czas.
Gdzie sprawdzić aktualny status naboru: Informacje o bieżących edycjach, terminach naborów i warunkach aplikowania publikuje NFOŚiGW na stronie mojprad.gov.pl oraz nfosigw.gov.pl. Nabory mają określone ramy budżetowe i mogą być zamknięte lub zawieszone w oczekiwaniu na kolejną edycję.
2. Program Czyste Powietrze — moduł fotowoltaiczny
Program Czyste Powietrze, prowadzony przez NFOŚiGW we współpracy z Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska (WFOŚiGW), pierwotnie skupiał się na wymianie źródeł ciepła i termomodernizacji budynków. W kolejnych edycjach rozszerzono zakres o instalacje fotowoltaiczne jako element uzupełniający modernizację energetyczną budynku.
Kluczowe cechy programu:
- Skierowany do właścicieli i współwłaścicieli budynków jednorodzinnych lub wydzielonych lokali z wyodrębnioną księgą wieczystą
- Kwota dotacji uzależniona od dochodu wnioskodawcy — wyróżniane są trzy progi dochodowe
- Wnioski przyjmowane przez WFOŚiGW lub przez uprawnione gminy uczestniczące w programie
- Możliwość skorzystania z prefinansowania (wypłata przed realizacją inwestycji) w przypadku niskich dochodów
Szczegółowe kwoty dotacji, progi dochodowe i zasady aplikowania zmieniają się wraz z kolejnymi aktualizacjami programu. Aktualne informacje dostępne są na stronie czystepowietrze.gov.pl.
3. Ulga termomodernizacyjna
Ulga termomodernizacyjna to instrument podatkowy uregulowany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 26h ustawy PIT). Pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania wydatki poniesione na termomodernizację budynku jednorodzinnego — w tym na instalację fotowoltaiczną — do limitu określonego w przepisach na inwestora.
Podstawowe zasady ulgi:
- Prawo do ulgi przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielowi budynku jednorodzinnego
- Odliczenie możliwe w roku podatkowym poniesienia wydatku; kwota przekraczająca podatek należny przenosi się na kolejne lata, nie dłużej jednak niż przez 6 lat
- Warunek: inwestycja powinna zakończyć się w ciągu 3 lat od poniesienia pierwszego wydatku
- Podstawą rozliczenia jest faktura VAT wystawiona przez podatnika VAT czynnego
- Ulga nie przysługuje na wydatki sfinansowane dotacją bezzwrotną — nie można odliczyć tej samej kwoty z obu źródeł
Kumulacja ulgi i dotacji: Jeśli koszt instalacji wynosi np. 30 000 zł, a prosument otrzymał dotację w wysokości 7 000 zł, podstawą do odliczenia ulgi termomodernizacyjnej jest wyłącznie różnica, czyli 23 000 zł. Obie formy wsparcia mogą być stosowane równocześnie, ale nie do tej samej wartości wydatku.
4. Środki z regionalnych programów operacyjnych (RPO)
W ramach polityki spójności Unii Europejskiej na lata 2021–2027 województwa realizują Fundusze Europejskie dla poszczególnych regionów (FE dla regionu). Część środków przeznaczona jest na wsparcie produkcji energii ze źródeł odnawialnych, w tym fotowoltaiki.
Zasady naboru, grupy docelowe i warunki aplikowania są zróżnicowane regionalnie. W niektórych województwach nabory kierowane są wyłącznie do wspólnot mieszkaniowych lub spółdzielni, w innych — do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Aktualne informacje o naborach dostępne są na stronach Urzędów Marszałkowskich oraz portalu mapadotacji.gov.pl.
5. Pożyczki preferencyjne i linie kredytowe
Poza dotacjami bezzwrotnymi, NFOŚiGW i WFOŚiGW oferują pożyczki preferencyjne na inwestycje w OZE. Oprocentowanie takich pożyczek jest niższe od rynkowego, a okresy spłaty mogą wynosić do kilkunastu lat. Część instytucji finansowych — w tym Bank Ochrony Środowiska — oferuje kredyty dedykowane instalacjom fotowoltaicznym z możliwością umorzenia części kwoty po terminowej spłacie.
| Instrument wsparcia | Rodzaj | Podmiot zarządzający |
|---|---|---|
| Mój Prąd | Dotacja bezzwrotna | NFOŚiGW |
| Czyste Powietrze (moduł PV) | Dotacja bezzwrotna / pożyczka | NFOŚiGW / WFOŚiGW |
| Ulga termomodernizacyjna | Odliczenie podatkowe (PIT) | Urząd skarbowy |
| Regionalne Programy Operacyjne | Dotacja UE | Urząd Marszałkowski |
| Pożyczki preferencyjne | Pożyczka / kredyt | NFOŚiGW / WFOŚiGW / BOŚ |
6. Wymagania formalne przy ubieganiu się o dofinansowanie
Niezależnie od wybranego programu, procedura aplikowania obejmuje zazwyczaj:
- Złożenie wniosku (papierowo lub elektronicznie, zależnie od instytucji) przed lub po realizacji inwestycji — zależy od edycji programu
- Dołączenie dokumentacji technicznej: projekt instalacji lub uproszczony schemat elektryczny, kartę produktu modułów i falownika
- Potwierdzenie uruchomienia instalacji: protokół odbioru technicznego, zaświadczenie o przyłączeniu mikroinstalacji wydane przez operatora sieci dystrybucyjnej
- Faktury i dowody zapłaty za materiały i usługi montażowe
Weryfikacja wniosków może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od bieżącego obciążenia instytucji i liczby złożonych wniosków w danym naborze.